Typisch Nederlands eten: de lekkernijen, snacks en gerechten om te laten proeven

De Nederlandse keuken heeft een bescheiden reputatie, en wij maken er zelf de eerste grap over. Het avondeten is praktisch: aardappelen, groente, vlees. Maar typisch Nederlands eten draait eigenlijk niet om het avondeten. Het draait om alles eromheen: de kroket uit de muur om middernacht, de haring op de markt, het koekje dat bij elke kop koffie hoort. Daar is dit land echt goed in.

Heb je logés uit het buitenland, nieuwe internationale collega’s of ben je hier zelf nog niet zo lang? Dan is dit de lijst om af te werken. We hebben een bakkerij in het centrum van Amsterdam, dus we beginnen bij de Hollandse lekkernijen, gaan door naar de snacks en eindigen bij de wintergerechten. Per stuk: wat het is, hoe je het bestelt en wanneer je het eet.

Hollandse zoete lekkernijen

• Stroopwafel. Twee dunne wafeltjes, heet tegen elkaar gedrukt met stroop ertussen, in de negentiende eeuw ontstaan in Gouda. Die uit een pak leg je op je koffiekop, zodat de stoom de stroop zacht maakt. Een verse, voor je neus gebakken en nog warm, is iets heel anders. Het lange verhaal staat in wat is een stroopwafel.
• Poffertjes. Kleine, luchtige pannenkoekjes van gistbeslag met boekweitmeel, gebakken in een gietijzeren pan met kuiltjes en geserveerd per dozijn met roomboter en poedersuiker. Eten voor op de markt en de kermis.
• Appeltaart. Hoog, met een stevige boterkorst, grote stukken appel, kaneel en vaak rozijnen. Met slagroom, en in elk bruin café staat er een op de toonbank.
• Oliebollen. Bollen gistdeeg, naturel of met rozijnen, gefrituurd en bedolven onder poedersuiker. Ze horen bij december en vooral bij oudejaarsavond, als op elk plein een kraam staat.
• Drop. Een nationale gewoonte. Het loopt van zoete drop via zoute drop naar dubbelzout, dat de meeste bezoekers precies één keer proberen. Laat ze met de zoete beginnen.
• Hagelslag. Chocoladekorrels op een boterham met boter, als ontbijt, voor volwassenen met een baan. Wij vinden dat heel gewoon; je gasten niet.
• Speculaas en pepernoten. Kruidige koekjes uit een houten plank en de kleine, knapperige kruidnoten waarmee met Sinterklaas gestrooid wordt. Allebei liggen ze al vroeg in de herfst in de winkel. Meer daarover in Sinterklaas en kerst in Nederland.
• Tompouce. Een blok banketbakkersroom tussen twee lagen bladerdeeg, met roze glazuur dat op Koningsdag oranje wordt. Er bestaat geen nette manier om er een te eten.
• Vla. Uit een pak, naast de melk, in vanille, chocolade of allebei in één pak. Het toetje van doordeweeks.
• Ontbijtkoek. Donkere, zachte kruidkoek van roggemeel, in plakken met boter. De naam zegt ontbijt, maar meestal ligt hij bij de koffie.

Nederlandse snacks

• Bitterballen. Knapperig gefrituurde balletjes met een dikke rundvleesragout, met mosterd erbij. Dit bestel je bij een biertje op de borrel. De binnenkant is heter dan je denkt.
• Kroket. Hetzelfde idee in de vorm van een staafje, vaak op een zacht wit bolletje als broodje kroket. Uit de muur trekken, uit de automatiek met de glazen deurtjes, is een belevenis op zich.
• Frikandel. Een lange gefrituurde worst zonder vel van fijngemalen vlees. Bestel hem speciaal en hij komt opengesneden met mayonaise, curry en rauwe ui.
• Patat. Dikke frieten in een puntzak, standaard met mayonaise. Een patatje oorlog heeft er satésaus en rauwe ui bij. In het zuiden heet het friet, en dat krijg je te horen ook.
• Haring. Rauwe haring, licht gezouten, met gesnipperde ui en zuur. In Amsterdam krijg je hem in stukjes met een prikker; elders pak je hem bij de staart en laat je hem zo naar binnen glijden. De Hollandse Nieuwe komt in juni.
• Kibbeling. Stukjes witvis in beslag, gefrituurd, met knoflook- of ravigotesaus. De veilige keuze als rauwe haring een stap te ver is.
• Kaas. Gouda en Edam zijn de bekende namen, maar het woord dat je gasten moeten leren is de leeftijd: jong, belegen en oud. Op de borrel komt hij in blokjes met mosterd.

Traditionele Nederlandse gerechten

• Stamppot. Aardappelen gestampt met een groente: boerenkool, wortel en ui (hutspot) of zuurkool. Met rookworst en een kuiltje voor de jus. Wintereten.
• Erwtensoep. Of snert, zo dik gekookt dat de lepel erin moet blijven staan. Met rookworst en roggebrood, van oudsher na het schaatsen.
• Pannenkoeken. Zo groot als het bord, dunner dan de Amerikaanse, dikker dan een crêpe, en gewoon als avondeten. Spek en appel met een scheut stroop is de klassieker.
• Rijsttafel. Van oorsprong niet Nederlands: een tafel vol kleine Indonesische gerechten, een erfenis uit de koloniale tijd. Indonesisch eten hoort hier zo bij het dagelijks leven dat geen lijst van wat Nederlanders eten eerlijk is zonder.

Wat is het bekendste Nederlandse eten?

In het buitenland twee dingen: kaas en stroopwafels. Dat is wat bezoekers in hun koffer stoppen en wat Nederlanders meenemen als ze bij vrienden in het buitenland op bezoek gaan. Vraag het aan Nederlanders zelf en je hoort wat je eigenlijk alleen hier krijgt: een haring van de kar, een kroket uit de muur en bitterballen op vrijdagmiddag.

Waar je het proeft in Amsterdam

Voor haring, kibbeling en poffertjes is de markt het makkelijkste antwoord; op de Albert Cuyp in De Pijp vind je ze alle drie, van maandag tot en met zaterdag. Bitterballen horen in een bruin café. Voor patat en een kroket is elke snackbar goed. Voor de zoete kant van de stad hebben we een kortere lijst gemaakt in de lekkerste desserts van Amsterdam.

En de stroopwafel: kom er een warm eten in onze winkel aan de Nieuwezijds Voorburgwal, op twee minuten van de Dam, of bak er zelf een in de stroopwafelworkshop.

Wat je mee naar huis geeft

Het meeste van deze lijst kun je niet meenemen. Frituur en haring eet je ter plekke. Wat wel de koffer in kan: vacuümverpakte kaas, een zak drop voor de durfals, een pak hagelslag en stroopwafels, en dat is precies waarom ze het klassieke Nederlandse souvenir zijn geworden. In ons stroopwafel cadeaublik zitten 10 verse stroopwafels, of 8 als je voor vegan of glutenvrij kiest, en het is stevig genoeg voor een koffer. En zijn je gasten alweer thuis en missen ze ze, dan sturen we ze op.