Sinterklaas en kerst in Nederland, uitgelegd voor wie hier nieuw is

Wie in Nederland is opgegroeid, staat er niet bij stil. Maar voor nieuwe collega’s, expats en bezoekers is december een puzzel: twee feesten in drie weken, elk met eigen gewoontes en eigen lekkers, en daarna nog oliebollen op oudejaarsavond. Dit is de uitleg die je ze kunt sturen, of die je zelf kunt gebruiken als je hier net woont.

Sinterklaas, 5 december

Sinterklaas is de Nederlandse Sint-Nicolaas: een lange bisschop met een witte baard, een rode mijter en een staf, die volgens het verhaal in Spanje woont en elk jaar in november met de stoomboot naar Nederland vaart. Zijn aankomst, de intocht, is half november op de nationale televisie te zien, en de meeste steden en dorpen houden hun eigen intocht. In Amsterdam komt hij per boot aan en rijdt hij op zijn schimmel door de binnenstad.

Vanaf dan tot 5 december zetten kinderen ’s avonds hun schoen bij de open haard of de deur, met een wortel voor het paard en een tekening voor de Sint, en zingen ze een sinterklaasliedje. Dat heet schoen zetten. ’s Ochtends zit er vaak een klein cadeautje of een handje snoepgoed in. Sinterklaas heeft helpers, de Pieten, die het werk op de daken doen; tegenwoordig komen ze in het grootste deel van het land met roetvegen van de schoorsteen.

Het hoogtepunt is de avond van 5 december, pakjesavond. De cadeaus komen in een zak, vaak na een harde klop op de deur. Gezinnen met oudere kinderen, en groepen vrienden en collega’s, trekken lootjes, zodat iedereen voor één persoon koopt. Bij het cadeau hoort een rijmend gedicht waarin de ontvanger een beetje op de hak wordt genomen, en soms een surprise: het cadeau verstopt in iets zelfgemaakts, zoals een papier-maché versie van iemands fiets of hobby.

Het sinterklaassnoepgoed

• Pepernoten en kruidnoten. De kleine, ronde, knapperige koekjes die je vanaf het begin van de herfst per zak koopt, zijn eigenlijk kruidnoten. Echte pepernoten zijn zachter, taaier en onregelmatig van vorm, gemaakt met roggebloem, honing en anijs. Bijna iedereen noemt ze allebei pepernoten, en de Pieten strooien ze met handenvol.
• Chocoladeletter. Een letter van chocolade, meestal de eerste letter van je naam, van melk-, pure of witte chocolade. Hij zit in je schoen of ligt naast je bord.
• Speculaas. Dunne, knapperige kruidkoekjes, van oudsher gedrukt in houten planken met molens, paarden of de Sint zelf. De kruidenmix, speculaaskruiden, bestaat uit kaneel, nootmuskaat, kruidnagel, gember, kardemom en witte peper. Gevulde speculaas is de zachte versie: twee lagen kruidig deeg rond amandelspijs.
• Taai-taai. Taaie koeken met honing en anijs in de vorm van poppetjes, vaak van Sinterklaas zelf.
• Banketletter. Bladerdeeg rond amandelspijs, in de vorm van een letter. Als rechte staaf, de banketstaaf, blijft hij tot en met kerst op tafel.
• Marsepein. In de vorm van fruit, varkentjes en allerlei andere figuren.

Kerst, 25 en 26 december

Kerst in Nederland bestaat uit twee vrije dagen: Eerste Kerstdag (25 december) en Tweede Kerstdag (26 december). Veel gezinnen verdelen ze, een dag bij elke kant van de familie. Van oudsher zijn de cadeaus voor Sinterklaas en draait kerst om de boom, de familie en het eten, al geven steeds meer gezinnen nu bij allebei cadeaus.

• Gourmetten. Het meest Nederlandse kerstdiner dat er is: een tafelgrill met een bakplaat en pannetjes, en iedereen bakt aan tafel zijn eigen stukjes vlees, vis, groente en ei. Het duurt de hele avond, en daar gaat het ook om.
• Kerststol. Een zoet brood vol rozijnen, krenten en sukade, met een staaf amandelspijs door het midden. Je eet hem in plakken met boter bij het ontbijt.
• Kerstkransjes. Kleine ringvormige boterkoekjes met amandelschaafsel of suiker, die je in de boom kunt hangen.

Het kerstpakket

Eén kersttraditie speelt zich af op het werk. Veel werkgevers geven hun personeel een kerstpakket, of een kleinere kerstattentie: een doos met eten en drinken, een cadeau of een cadeaukaart, uitgedeeld in de laatste weken van december. Voor veel mensen is het het eerste teken dat de feestdagen eraan komen. Ben jij dit jaar degene die het uitkiest? We maken cadeaublikken voor bedrijven, met jullie logo op een sticker of een bedrukt lint. Kijk eens bij zakelijk bestellen.

Oud en nieuw, 31 december

Op oudejaarsavond eten Nederlanders oliebollen: bollen gistdeeg met rozijnen of krenten, gefrituurd en bedolven onder poedersuiker. Je koopt ze bij de oliebollenkramen die in de laatste weken van het jaar in elke stad opduiken, of je bakt ze op de 31e zelf. Ernaast vind je de appelflap, een bladerdeegflap met appel en kaneel.

Waar de stroopwafel past

Eerlijk gezegd: nergens. De stroopwafel is geen decemberlekkernij maar iets voor het hele jaar, warm van de markt of op een kop koffie. Maar het is wel een van de klassiekers om mee te nemen uit Nederland, en december is de maand van de cadeaus, dus er belanden er heel wat in schoenen, kerstpakketten en koffers die met de feestdagen naar huis gaan.

Ons stroopwafel cadeaublik bevat 10 verse stroopwafels, of 8 vegan of glutenvrij, is er in rood, bruin en Delfts Blauw en blijft tot zes weken vers. De cadeaudoos heeft er 12 gedecoreerde, half gedoopt in toppings als chocolade, karamel of Biscoff, het Belgische karamelkoekje dat familie is van speculaas. We versturen ze allebei door heel Europa en naar het VK, Zwitserland, Noorwegen en de VS. Moeten ze er voor de 5e of de 25e zijn, bestel dan op tijd: pakketten zijn in december overal trager. En ben je met de feestdagen in Amsterdam, dan pers je je eigen stroopwafel in onze stroopwafelworkshop.