Oliebollen bakken: zo maak je ze zelf

Vanaf november staan ze er weer: de oliebollenkramen op pleinen en straathoeken, met die geur van hete olie en poedersuiker die je al van een eind weg ruikt. Ze zijn makkelijk te halen, maar zelf bakken is minder moeilijk dan het lijkt. Je hebt er geen friteuse voor nodig, alleen een diepe pan, een thermometer en wat geduld.

Wij zijn een stroopwafelbakkerij en maken zelf geen oliebollen, maar we snappen de rij bij de kraam heel goed. Dit recept is goed voor ongeveer 20 stuks. Reken op 20 minuten werk, een uur rijzen en een half uur bakken.

Waar komt de oliebol vandaan?

We bakken al heel lang zoiets als de oliebol. In De Verstandige Kock, een Nederlands kookboek uit 1667, staat al een recept voor oliekoecken. Het beslag is te nat om te rollen en gaat dus in ruwe lepels de olie in, en juist die grillige randjes worden de knapperige stukjes waar iedereen om vecht. Binnenin is hij luchtig en een beetje broodachtig, en niet eens zo zoet: bijna alle suiker zit aan de buitenkant.

Wie net in Nederland woont en wil weten wat er verder in december op tafel komt, leest ons stuk over Sinterklaas en kerst in Nederland.

Ingrediënten

• 500 g bloem
• 7 g gedroogde gist (één zakje)
• 2 eetlepels suiker
• 1 theelepel zout
• 450 ml volle melk, lauwwarm
• 1 ei
• 150 g rozijnen en krenten
• 1 stevige appel, geschild en fijngesneden
• De rasp van 1 citroen
• Ongeveer 2 liter zonnebloemolie, om te bakken
• Flink wat poedersuiker

Maak het beslag

1. Week de rozijnen en krenten 15 minuten in heet water, giet ze af en dep ze goed droog met een schone theedoek. Nat fruit laat de olie spatten.
2. Meng de bloem, gist, suiker en het zout in een grote kom. Voeg de melk en het ei toe en klop een paar minuten met een houten lepel tot het beslag glad en elastisch is. Het hoort dik en plakkerig te zijn, veel te nat om vast te pakken.
3. Spatel het fruit, de appel en de citroenrasp erdoor.
4. Dek de kom af met een vochtige doek en laat het beslag op een warme plek ongeveer een uur rijzen, tot het in volume is verdubbeld en vol luchtbellen zit.

Bak ze

1. Verhit de olie tot 175 à 180 °C in een friteuse of in een zware, diepe pan die je hooguit voor de helft vult. Gebruik in een pan een thermometer: de temperatuur bepaalt hier alles.
2. Doop twee grote lepels in de olie. Schep met de ene een bol beslag op en duw die met de andere in de olie, dicht bij het oppervlak en van je af. Roer het beslag niet eerst door, anders gaat de lucht eruit.
3. Bak 5 of 6 oliebollen tegelijk, 5 à 6 minuten lang. Keer ze halverwege als ze niet vanzelf omrollen. Ze moeten rondom diepbruin zijn.
4. Snijd de eerste open. Is hij in het midden nog deegachtig, dan is de olie te heet. Zet het vuur iets lager en laat de temperatuur tussen de porties herstellen.
5. Laat ze uitlekken op keukenpapier, een paar minuten afkoelen en bestrooi ze vlak voor het serveren dik met poedersuiker.

Hete olie vraagt je volle aandacht. Blijf bij de pan, houd kinderen en huisdieren uit de keuken en giet nooit water op brandende olie: zet het vuur uit en leg een deksel op de pan.

Als het misgaat

• Vet en zwaar. De olie was te koud, meestal omdat er te veel tegelijk in gingen. Bak er minder en wacht tot de temperatuur terug is.
• Donker van buiten, rauw van binnen. De olie was te heet, of de bollen waren te groot. Eén grote lepel beslag is genoeg.
• Compact in plaats van luchtig. Het beslag heeft te kort gerezen, of de melk was zo warm dat de gist eronder leed. Lauwwarm voelt prettig aan je vinger.
• Lange staarten en rare vormen. Dat hoort zo, en die knapperige staartjes zijn het beste stuk.

Bewaren en opwarmen

Oliebollen zijn de eerste paar uur op hun best. Bewaar wat over is in een papieren zak en niet in plastic, want daarin worden ze slap. Warm ze de volgende dag ongeveer 5 minuten op in een oven van 180 °C en bestrooi ze met verse poedersuiker. Zonder suiker kun je ze ook een maand of twee invriezen. Warm ze dan bevroren op in de oven.

Ook uit de kraam

• Appelbeignets. Dikke appelringen, door beslag gehaald, gefrituurd en met suiker bestrooid.
• Appelflappen. Driehoeken van bladerdeeg met appel en kaneel, door de suiker gehaald.

Komt er bezoek uit het buitenland? In ons overzicht van typisch Nederlands eten staat wat je ze verder moet laten proeven.

Iets Nederlands om bij ons te maken

Oliebollen laten we graag aan jou en de kraam op de hoek over. Wij doen de stroopwafels. Ben je deze winter in Amsterdam, dan pers je in onze stroopwafel workshop de wafels op een heet ijzer, vul je ze met warme karamel en neem je ze mee naar huis. Je kunt er ook gewoon een vers eten in onze winkel aan de Nieuwezijds Voorburgwal. En wie iemand in het buitenland iets Nederlands wil sturen voor de feestdagen, doet dat makkelijk met een stroopwafel cadeaublik.